Er zijn organisaties of teams waar mensen voor elkaar klaarstaan.
Als er iets moet gebeuren, wordt het opgepakt. Mensen denken mee, springen bij en zetten graag een stap extra. Problemen blijven niet lang liggen en als het spannend wordt, zetten mensen gezamenlijk de schouders eronder. Niemand zegt daar snel: “Dat is niet mijn verantwoordelijkheid.”
Klinkt goed, toch?
Meestal wel. Tot op een dag blijkt dat juist deze kracht ervoor zorgt dat mensen elkaar steeds meer voor de voeten lopen. Omdat iedereen verantwoordelijkheid neemt, is niet altijd meer duidelijk wie waarover gaat. Mensen lossen dingen zelf op, zonder af te stemmen. Collega’s nemen werk van elkaar over. En ondertussen wordt het steeds lastiger om te zien waar de eigen verantwoordelijkheid begint en die van een ander ophoudt.
Niemand doet iets verkeerd. Sterker nog: iedereen doet precies waar de organisatie altijd om heeft gevraagd. En toch begint het te knellen.
Juist iets waar de organisatie lang succesvol mee is geweest zoals een sterke cultuur van verantwoordelijkheid nemen, medewerkers die snel kunnen schakelen, loyaal zijn aan de organisatie en voor elkaar klaarstaan. Een cultuur van hard werken en de klant altijd centraal zetten. Dit zijn allemaal kwaliteiten. En juist daarin kan ook een roze olifant ontstaan.
Wanneer wordt een kracht een roze olifant?
Misschien wanneer een kwaliteit zo vanzelfsprekend wordt dat niemand meer onderzoekt wat het effect ervan is.
Wanneer “we lossen het zelf wel op” verandert in niet meer om hulp vragen.
Wanneer betrokkenheid verandert in altijd beschikbaar zijn.
Wanneer snelheid verandert in te weinig tijd nemen om goed af te stemmen.
Wanneer loyaliteit betekent dat lastige dingen niet meer worden uitgesproken.
Of wanneer een sterke focus op de klant ervoor zorgt dat medewerkers steeds een beetje meer van zichzelf inleveren.
Dat betekent zeker niet dat die kwaliteit moet verdwijnen. Het vraagt iets anders: opnieuw leren kijken. Waar helpt deze kwaliteit ons nog bij? Waar begint ze ons in de weg te zitten? En wat vraagt de situatie van ons dat eerder misschien niet nodig was?
Wat heeft ons hier gebracht?
We kijken als organisatie gemakkelijk naar wat er nu niet goed gaat. Naar wat beter moet en naar waar het schuurt. Maar er is ook een andere vraag die we minder vaak stellen:
Wat heeft ons eigenlijk gebracht waar we nu staan?
Welke eigenschappen, keuzes en patronen hebben ervoor gezorgd dat we succesvol zijn geworden? Daar zit vaak de geschiedenis van een organisatie in.
Een organisatie die groot is geworden door ondernemerschap, kan later behoefte hebben aan meer structuur.
Een team dat bekendstaat om zelfstandigheid, kan op een bepaald moment meer samenwerking nodig hebben.
Een leider die jarenlang sterk en daadkrachtig is geweest, kan ontdekken dat de organisatie nu juist meer ruimte nodig heeft voor anderen.
Dat betekent niet dat wat er was verkeerd was. Het betekent dat de context verandert en daarmee ook wat nodig is.
Kijk eens naar wat goed gaat
Waar zijn we sterk in? Waar zijn we trots op? Wat gaat bij ons bijna vanzelf? En wat is daarvan zo vanzelfsprekend geworden dat we niet meer kijken naar het effect?
Daar kan zomaar een roze olifant tussen zitten. Een roze olifant die, eenmaal zichtbaar, ook anders ingezet kan worden. Dat is iets anders dan veranderen omdat iets niet goed genoeg is. Het is veranderen omdat de context verandert.
En misschien zit daar wel een lastige vraag: Durven we te onderzoeken of iets wat ons succesvol heeft gemaakt, ons nu ook begint te beperken?
Soms begint het met kijken naar wat juist heel goed gaat en je afvragen: Helpt dit ons nog steeds, of zijn we er inmiddels zo goed in geworden dat we niet meer zien wat het ons kost? Dat kan zomaar de roze olifant zijn die ooit een kracht was.
